Στίς μέρες μας ἔχει ξεσπάσει διαμάχη στήν Γαλλία μέ ἀφορμή τήν πρόθεση τῆς Γαλλίδας ὑπουργοῦ Παιδείας Ναζά Βαλό-Μπελκασέμ νά καταργἠσει τίς κλασσικές γλῶσσες, δηλαδή τά ἀρχαῖα ἑλληνικά καί τά λατινικά, ἀπό τήν μέση ἐκπαίδευση τῆς Γαλλίας. Τό βασικότερο ἐπιχείρημα τῆς Γαλλίδας ὑπουργοῦ εἶναι ὅτι ἡ ἐκμάθηση τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν προάγει τόν ἐλιτισμό.

Ἐπ̉ αὐτοῦ ὁ Γ. Σ. Πρεβελάκης γράφει στήν Ἑστία: «Σέ ἐπιλεγμένα γαλλικά σχολεῖα ὅπου φοιτοῦν κυρίως μαθητές εὐπόρων καί μορφωμένων οἰκογενειῶν διδάσκονται, ὡς μαθήματα ἐπιλογῆς, οἱ λεγόμενες “νεκρές γλῶσσες”, δηλαδή τά Λατινικά καί τά Ἀρχαῖα Ἑλληνικά. Αὐτή ἡ ἐκπαιδευτική ἰδιαιτερότητα προσφέρει ἕνα πνευματικό πλεονέκτημα, χάρη στό ὁποῖο ἐνισχύονται οἱ πιθανότητες ἐπιτυχίας στόν διαγωνισμό γιά τίς Grandes Ecoles· τά Ἱδρύματα Ἀνωτάτης Παιδείας ὅπου προετοιμάζεται ἡ γαλλική élite. Οἱ νεκρές γλῶσσες ἐξασφαλίζουν, ἐμμέσως πλήν σαφῶς, τήν διατήρηση καί βελτίωση   τοῦ οἰκογενειακοῦ οἰκονομικοῦ καί κοινωνικοῦ status. Ἡ ἐκπαιδευτική μεταρρύθμιση τήν ὁποία εἰσηγεῖται ἡ Ὑπουργός Παιδείας Najat Vallaud-Belkacem ἀποσκοπεῖ κατ̉ ἀρχήν στήν καταπολέμηση τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀνισοτήτων. Σέ αὐτό τό πνεῦμα, περιορίζεται δραστικά ἡ διδασκαλία τῶν ἀρχαίων γλωσσῶν,  ὥστε νά ἀποτραπεῖ ἡ ἀναπαραγωγή τῶν ἀνισοτήτων αὐτῶν. Ἡ Ὑπουργός δέν ἐπιδιώκει νά ἐπεκτείνει τήν σπουδή τῶν ἀρχαίων στούς λιγότερο προνομιούχους μαθητές, ἀλλά οὐσιαστικά τήν καταργεῖ:  ἐξισώνει διά τῆς ἰσοπέδωσης πρός τά κάτω.. Τό ἑλληνικό  κράτος, τά ἑλληνικά μορφωτικά ἱδρύματα καί ὁ Ἑλληνισμός τῆς Διασπορᾶς θά ὄφειλαν νά συμμαχήσουν μέσα στίς δυτικές κοινωνίες μέ ὅσους καί ὅποιους ἀγωνίζονται νά ἀποτρέψουν τήν διάβρωση τῶν κλασικῶν σπουδῶν. Στήν Γαλλία, πλεῖστες ὅσες προσωπικότητες τῆς πολιτικῆς, τῆς οἰκονομίας καί τῆς δημόσιας διοίκησης γνωρίζουν ἐξ ἰδίας πείρας τά ἀγαθά τῆς κλασικῆς παιδείας καί τήν σημασία της. Ὅμως, ἡ παρά φύσιν συμμαχία τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀμερικανοποίησης μέ ἀριστερῆς ἐμπνεύσεως ἐξισωτικά ἰδεολογήματα κατορθώνει σταδιακά νά ὑπερκεράσει τίς ἀμυντικές προσπάθειες. Τά δύο φαινομενικά ἀντιφατικά ρεύματα συγκλίνουν, καθώς συναντῶνται στόν ἀντι-ἐλιτισμό καί στόν οἰκονομισμό. Ἡ Ἑλλάδα ἔχει πρό πολλοῦ ὑποπέσει στήν ἴδια παγίδα, περιθωριοποιώντας στό ἐκπαιδευτικό της σύστημα  τήν κλασική παιδεία, τά Ἀρχαῖα  καί τά Λατινικά». (Γ. –Σ Πεβελάκης, “Ὁ Φιλελληνισμός ἐν κινδύνῳ” στήν Ἑστία τῆς Τρίτης, 28ης Ἀπριλίου 2015).

  Ἔτσι λοιπόν στήν προσπάθεια μειώσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν καί συνακολούθως τῶν κοινωνικῶν καί οἰκονομικῶν ἀνισοτήτων ἡ Γαλλίδα ὑπουργός καί οἱ ὅποιοι «προοδευτικοί» θιασῶτες τῆς ἐξισώσεως τῶν πάντων ἰσοπεδώνουν κάθε ἀξία ὑπεροχῆς στήν ἐκπαίδευση ὡς ἀντιδραστική. Λησμονοῦν ὅμως ὅτι «ἰσότητα εὐκαιριῶν» δέν σημαίνει αὐτόματα καί «ἰσότητα ἐπιδόσεων» στήν ἐκπαίδευση, ἀλλά καί στήν ἴδια τήν ζωή... Μοιραῖα οἱ πλέον ἐπιμελεῖς καί προικισμένοι μαθητές θά ξεχωρίσουν ἀπό τις μετριότητες.

    Καί στή χώρα μας ἔχει κηρυχθεῖ πόλεμος κατά πάσης ἀριστείας στήν ἐκπαίδευση ἀπό τόν ἴδιο τόν ὑπουργό Παιδείας. Παραλλήλως ἔχει καταργηθεῖ καί ἡ διαδικασία ἀξιολόγησης τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Ἀκόμη ἔχει ἐξοστρακισθεῖ ἡ διδασκαλία τοῦ Ἐπιταφίου τοῦ Περικλῆ ἀπό τό Λύκειο. Ἐπιπλέον στήν ἐκπαιδευτική κοινότητα ‒ ἐκπαιδευτικούς, μαθητές καί γονεῖς ‒ ὑποβόσκει μία ἀπέχθεια πρός τά ἀρχαῖα ἑλληνικά ὡς γνώσης ἄχρηστης. Τό κλῖμα εἶναι ἄκρως ἐχθρικό πρός τίς κλασσικές ἐν γένει σπουδές. Ὅπως σωστά ἔχει γραφεῖ, «ὁ μέσος Ἕλληνας πολίτης κόπτεται γιά τά “Ἐλγίνεια”, φρικιᾶ γιά τό γεγονός ὅτι τά γλυπτά “του” κρυώνουν στό βροχερό Μπλούμπσμπερι, σέ μιά αἴθουσα τοῦ Βρετανικοῦ Μουσείου, ὅμως ἀδιαφορεῖ γιά τή διδασκαλία τῶν ἑλληνικῶν». (Τάκη Θεοδωρόπουλου, Ὁ Θουκυδίδης καί τά κολεόπτερα, στήν Κυριακάτική Καθημερινή τῆς 17ης Μαΐου 2015)

   Ἡ σύγχρονη ἐκπαιδευτική κοινότητα στήν Ἑλλάδα παραθεωρεῖ τελείως τήν ἀξία τῶν κλασσικῶν σπουδῶν καί ἀμφισβητεῖ ἐκ βάθρων τήν χρησιμότητά τους. Ὅθεν τελοῦν ἐν κιδύνῳ καί στό ἴδιο τό λίκνο τους. Στή Γαλλία πάντως σημειώνεται ἀξιοπρόσεκτη ἀντίδραση ἀπό πολιτικούς καί διανοούμενους στήν κατάργηση τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν. Μάλιστα σύμφωνα μέ μία δημοσκόπηση τό 61% τῶν Γάλλων εἶναι ἀντίθετοι στήν ἐκπαιδευτική μεταρρύθμιση (Ἐστία Τρίτη 19 Μαΐου 2015).

   Ἡ χρησιμότητα ὅμως τῶν κλασσικῶν σπουδῶν εἶναι σημαντική. Τά σύγχρονα παιδιά παρουσιάζουν σοβαρές δυσκολίες συγκέντρωσης. Ἡ προσοχή τους διασπᾶται εὔκολα καί συχνά. Ἔχουν παραστασιοκεντρική, εἰκονοκεντρική καί ὄχι ἐννοιοκρατική σκέψη. Ἐπίσης ἡ γλωσσική ἱκανότητά τους εἶναι πολύ μειωμένη. Στό σύγχρονο γλωσσικό ἀκρωτηριασμό τῶν νέων, στήν ἄναρχη καί ρευστοποιημένη σκέψη τους οἱ κλασσικές γλῶσσες – καί κυρίως τά ἀρχαῖα Ἑλληνικά – μποροῦν νά ἀποτελέσουν ἀντίβαρο καί μέσο ἀντιστροφῆς τῆς ἤδη διαμορφωμένης νοσηρᾶς καταστάσεως. Ἄν καταργήσουμε τίς κλασσικές γλῶσσες μέ τί θά ἰσοσταθμίσουμε τήν ὠφέλεια πού προκύπτει ἀπό τήν σπουδή τους; Τά ἀρχαῖα Ἑλληνικά μέ τήν ἀκριβολογία καί τήν σφιχτοδεμένη συντακτική πλοκή τους μποροῦν νά βοηθήσουν τά παιδιά σ’αὐτό ἀκριβῶς πού κατ’ἐξοχήν τούς λείπει: τήν ἔλλογη καί πειθαρχημένη σκέψη, τόν συνεκτικό καί λογικά ὀργανωμένο λόγο/σκέψη. Κατά τόν Τζόν Στιούαρτ Μἰλ «ἡ δομή κάθε φράσης (τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν) εἶναι ἕνα μάθημα λογικῆς».  (Mill, J.S., “Inaugural”, St Andrew᾿s· ἀνατύπωση στον Cavenagh, ἐκδ. (1931). Παρατίθεται στό Simon Goldhill, Ποιός χρειάζευαι τούς Ἕλληνες; Ποιός χρειάζεται τά ἑλληνικά;, μετάφραση Γιῶργος Κουτσουνέλος, ἐκδ. Ἐνάλιος, Ἀθήνα 2003, σελ. 3)

  Ἐξάλλου στήν Διδακτική οἱ σκοποί καί οἱ στόχοι τῆς διδακτικῆς πράξης ἔχουν κρυσταλλωθεῖ σέ δύο κυρίως μεγάλες ὁμάδες: «στούς σκοπούς πού ἀποβλέπουν στό νά ἐφοδιάσουν τό μαθητή μέ διδακτέα ὕλη καί σέ ἐκείνους πού ἀποβλέπουν νά διαμορφώσουν καί νά ἀναπτύξουν τίς ψυχοπνευματικές του δυνάμεις» (Νικολάου Ι. Γιαννούλη, Διδακτική μεθοδολογία, πέμπτη ἔκδοση, Ἀθήνα 1993, σελ. 175). Οἱ κλασσικές γλῶσσες, μαζί μέ τά μαθηματικά φυσικά, ἀποτελοῦν τό κυριότερο διδακτικό ἀγαθό, μέσῳ τοῦ ὁποίου   καλλιεργοῦνται  καί ἀναπτύσσονται οἱ ψυχοδιανοητικές δυνάμεις τοῦ μαθητοῦ, οἱ γνωστικές καί μεταγνωστικές ἱκανότητές του. Ὡσαύτως ὁ π. Πορφύριος θεωρεῖ τήν διδασκαλία τῆς ἀρχαίας ἰσχυρή ἐκγύμναση τοῦ νοῦ: «Δέν ἔπρεπε νά πάψουν νά μαθαίνουν στά παιδιά τήν παλιά γλῶσσα. Εἶναι ψυχολογικοί οἱ λόγοι πού δυσκολεύουν τά παιδιά στήν μάθηση, ὄχι πώς εἶναι δύσκολο νά μάθουν ἀρχαῖα. Καί ἦταν μιά σπουδαία ἄσκηση αὐτή γιά τά παιδιά. Μιά ἐξάσκηση τοῦ νοῦ». ( Μαθητεύοντας στόν Γέροντα Πορφύριο, ἐκδ. Σταμούλη, Ἀθήνα 2011, σελ. 289)

   Δέν προτίθεμαι νά ἀναφερθῶ ἐκτενῶς στήν ἀξία καί χρησιμότητα τῶν κλασσικῶν σπουδῶν. Οἱ Ἕλληνες ἄς τό ἀναλογισθοῦν μέ νηφαλιότητα...

 

 

 

Add comment
  • No comments found
Mοιραστείτε αυτό το άρθρο

SFbBox by psdtohtmlcenter.com