Εικόνα Αναστάσεως

 Θεολογικός σχολιασμός

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός εἶναι ὁ μέγιστος Ἐκκλησιαστικός ὑμνογράφος. Ὡσαύτως εἶναι καί μέγιστος δογματολόγος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.  Μάλιστα συνόψισε ὅλη τήν πρό αὐτοῦ Πατερική παράδοση. Δικό του ἔργο εἶναι ἡ Παρακλητική, ἡ ὁποία εἶναι ποιητικῶς ἐκπεφρασμένη καί ἐμπειρικῶς βιουμένη Δογματική.

Ὁ π. Πορφύριος συνεχῶς παρακινοῦσε τά πνευματικά τέκνα του νά ἐντρυφοῦν στά ἱερά βιβλία τῆς Ἐκκλησίας: «Ὅλα τ᾽ ἅγια βιβλία τῆς Ἐκκλησίας μας, ἡ Παρακλητική, τό Ὡρολόγιο, τό Ψαλτήρι, τά Μηναῖα περιέχουν λόγια ἅγια, ἐρωτικά πρός τόν Χριστό μας. Νά τά διαβάζετε μέ χαρά καί ἀγάπη καί ἀγαλλίαση. Ὅταν δοθεῖτε σ᾽ αὐτή τήν προσπάθεια μέ λαχτάρα, ἡ ψυχή σας θ᾽ἁγιάζεται μέ τρόπο ἁπαλό, μυστικό, χωρίς νά τό καταλαβαίνετε».  Τά βιβλία αὐτά εἶναι τό “Πανεπιστήμιο τῆς Ἐκκλησίας” μας, ὅπως ἔλεγε.  

 Μεταξύ τῶν ἄλλων Ἐκκλησιαστικῶν ἀσμάτων ὁ ἱερός Δαμασκηνός ἔχει γράψει καί τόν κανόνα τῆς Ἀναστάσεως. Ὅπως γράφει ὁ μακαριστός καθηγητής Ἀνδρέας Θεοδώρου «ὁ Κανών οὗτος, ποίημα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, εἶναι ἕν ἐκ τῶν ὡραιοτέρων τεμαχίων τῆς ὀρθοδόξου ποιήσεως καί ὑμνογραφίας...Ἐν τῷ Κανόνι ἀποτυποῦνται ἀναγλύφως ὑπό τοῦ Ὑμνωδοῦ τό σωτηριολογικόν βάθος τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἀπηχεῖται πιστῶς ἡ σωτηριολογική παράδοσις τῆς Ὀρθοδοξίας καί ἐκφράζεται θαυμασίως ἡ πνευματικότης τῆς κατ᾿ Ἀνατολάς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας. Μετά ποιητικῆς χάριτος ἀπαραμίλλου ὁ ἐμπνευσμένος κάλαμος τοῦ Ὑμνῳδοῦ ψάλλει ἐν αὐτῷ τήν σωτήριον Ἔγερσιν τοῦ Λυτρωτοῦ, μεθ᾿ ὅλων τῶν σωτηριολογικῶν προεκτάσεων καί ἐπεκτάσεων αὐτῆς».   

    Ἐγώ θά σχολιάσω θεολογικά ὁρισμένα μόνο ἄσματα τοῦ Κανόνος τῆς Ἀναστάσεως, διότι ὁ διαθέσιμος χῶρος δέν μᾶς ἐπιτρέπει νά τά σχολιάσουμε ὅλα. Τό πρῶτο ἄσμα εἶναι ὁ πρῶτος εἱρμός «Ἀναστάσεως ἡμέρα! Λαμπρυνθῶμεν λαοί• πάσχα, Κυρίου πάσχα. Ἐκ γάρ θανάτου πρός ζωήν  καί ἐκ γῆς πρός οὐρανόν Χριστός ὁ Θεός ἡμᾶς διεβίβασεν, ἐπινίκιον ᾄδοντας». Τό ἄσμα αὐτό εἶναι ὅ,τι πιό χαρμόσυνο, ὅ,τι πιό λαμπροφόρο καί φωτοφόρο, ὅ,τι πιό αἰσιόδοξο ἔχει γραφεῖ ὄχι μόνο στή χριστιανική ἀλλά καί στήν παγκόσμια φιλολογία. Τό «λαμπρυνθῶμεν» εἶναι προτρεπτική ὑποτακτική. Ὁ Ὑμνωδός προτρέπει τούς πιστούς νά γίνουν λαμπροί καί ἀκτινοβολοῦντες λόγῳ τῆς λαμπροφόρου ἡμέρας τῆς Ἀναστάσεως, τοῦ Πάσχα. Πάσχα εἶναι ἑβραϊκή λέξη καί σημαίνει διάβαση, πέρασμα. Ὁ Χριστός μᾶς διεβίβασε, μᾶς πέρασε ἀπό τή γῆ στόν οὐρανό καί ἀπό τόν θάνατο στήν ζωή.

      Ἄς δοῦμε τό δεύτερο ἄσμα «Καθαρθῶμεν τάς αἰσθήσεις καί ὀψόμεθα τῷ ἀπροσίτῳ φωτί τῆς ἀναστάσεως Χριστόν ἐξαστράπτοντα καί χαίρετε φάσκοντα τρανῶς ἀκουσόμεθα, ἐπινίκιον ἄδοντες». Μετάφραση (π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου): «Ἄς καθαρίσωμεν τάς αἰσθήσεις μας (καί μάλιστα τήν ὅρασιν καί τήν ἀκοήν) καί τότε ὄχι μόνον θά (δυνηθῶμεν νά) ἴδωμεν τόν Χριστόν πού ἀστράπτει μέσα εἰς τό ἐκτυφλωτικόν καί ἀπλησίαστον φῶς τῆς Ἀναστάσεως, ἀλλά θά ἀκούσωμεν σαφῶς Αὐτόν νά μᾶς λέγῃ (ὅπως καί εἰς τάς μυροφόρους) τό “χαίρετε”, ἐνῷ ἡμεῖς θά ψάλλωμεν (πρός δόξαν Αὐτοῦ) ἐπινίκιον ὕμνον».  Βλέπουμε λοιπόν ὅτι προϋπόθεση γιά νά ἰδοῦμε τό ἀναστάσιμον φῶς καί νά ἀκούσουμε τόν πασχάλιο χαιρετισμό (νά αἰσθανθοῦμε τήν χαρά τῆς Ἀναστάσεως) εἶναι καθαρθοῦμε ὡς πρός τίς αἰσθήσεις. (Σημειωτέον ὅτι τό “καθαρθῶμεν” εἶναι προτρεπτική ὑποτακτική καί τό “τάς αἰσθήσεις” ὄχι ἀντικείμενο τοῦ “καθαρθῶμεν” ἀλλά αἰτιατική τῆς ἀναφορᾶς). Καί λέγοντας “αἰσθήσεις” ὁ ἱερός ὑμνωδός κατά τήν ἑρμηνεία τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου ἐννοεῖ ὄχι μόνο τίς πέντε σωματικές αἰσθήσεις, δηλαδή τήν ὅραση, τήν ἀκοή, τήν γεύση, τήν ὄσφρηση καί τήν ἁφή, ἀλλά καί τίς ψυχικές αἰσθήσεις, τίς γνωστικές δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ἤγουν τόν νοῦ, τήν διάνοια, τήν δόξα, τήν φαντασία καί τίς σωματικές αἰσθήσεις.  Ἐάν δέν προηγηθεῖ ἡ κάθαρση εἶναι ἀδύνατη ἡ ὅραση τοῦ Ἀναστασίμου φωτός καί ἡ βίωση τῆς Πασχάλιας χαρᾶς.

  Ὁ ἱερός Ὑμνωδός τονίζει ὅτι ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἔχει ὄχι μόνο ἀνθρωπολογικές σωτηριολογικές συνέπειες ἀλλά καί κοσμολογικές σωτηριολογικές συνέπειες. «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καί γῆ καί τά καταχθόνια. Ἑορταζέτω γοῦν πᾶσα κτίσις τήν ἔγερσιν Χριστοῦ ἐν ᾧ ἐστερέωται»  Μετάφραση (π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου): «Κατά τήν σημερινήν ἡμέραν (τῆς Ἀναστάσεως) ὁλόκληρον τό σύμπαν ἐγέμισεν ἀπό φῶς (τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ), καί ὁ οὐρανός καί ἡ γῆ καί ὁ ᾅδης. Ὅλη λοιπόν ἡ Δημιουργία ἄς πανηγυρίζῃ τήν Ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ εἰς τόν Ὁποῖον ἔχει στερεωθῆ (καί μένει ἄσειστος καί ἀκλόνητος)». Στό ἀνωτέρω ἄσμα ὑπάρχει καί ἡ γραφή  «...ἐν ᾗ ἐστερέωται». Ἑπομένως σέ αὐτήν τήν περίπτωση ἡ μετάφραση θά εἶναι «...ἄς πανηγυρίζῃ τήν Ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ εἰς τήν ὁποίαν ἔχει στερεωθῆ».Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἐπέδρασε εὐεργετικά ἐφ᾿ ὅλης τῆς κτίσεως. Ὅλη ἡ κτίση “στερεώθηκε”, ἀνακαινίσθηκε, ἀφθαρτοποιήθηκε, “ἐν δυνάμει” φυσικά, μέ τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ• “ἐνεργείᾳ” τήν ἔσχατη ἡμέρα τῆς λαμπρᾶς ἐπιφανείας τοῦ Χριστοῦ. Ὅθεν κατά τόν ἅγιο Μάξιμο τόν Ὁμολογητή, τήν ἄσφαλτη γνώση τῶν ἀκτίστων λόγων τῶν ὄντων καί τοῦ σκοποῦ γιά τόν ὁποῖον ἐκτίσθηκε ὁ κόσμος μπορεῖ νά ἀποκτήσει μόνο ὁ μεμυημένος στό ἀπόρρητον μυστήριον καί δύναμιν τοῦ Σταυροῦ, τῆς Ταφῆς καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ: «Τό τῆς ἐνσωματώσεως τοῦ Λόγου μυστήριον, πάντων ἔχει τῶν τε κατά τήν Γραφήν αἰνιγμάτων καί τύπων τήν δύναμιν• καί τῶν φαινομένων κτισμάτων τήν ἐπιστήμην. Καί ὁ μέν γνούς σταυροῦ καί ταφῆς τό μυστήριον, ἔγνω τῶν προειρημμένων τούς λόγους. Ὁ δέ τῆς ἀναστάσεως μυηθείς τήν ἀπόρρητον δύναμιν, ἔγνω τόν ἐφ᾿ ᾧ τά πάντα προηγουμένως ὁ Θεός ὑπεστήσατο σκοπόν». 

     Τό ἄσμα «Θανάτου ἑορτάζομεν νέκρωσιν, ᾅδου τήν καθαίρεσιν, ἄλλης βιοτῆς τῆς αἰωνίου τήν ἀπαρχήν• καί σκιρτῶντες ὑμνοῦμεν τόν αἴτιον, τόν μόνον εὐλογητόν τῶν πατέρων Θεόν καί ὑπερένδοξον» τονίζει τήν ὑπερνίκηση τῆς φθορᾶς, τήν συντριβή τοῦ ἅδη, τήν κατάλυση τῆς ἐξουσίας τοῦ θανάτου. Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ “ἀπαρχή ἄλλης βιοτῆς”, τῆς καινῆς, τῆς ἀφθάρτου, τῆς ἀθανάτου, τῆς ἐμπεπλησμένης διά τῆς πασχαλίου χαρᾶς. Ἀπό τήν κατ᾿ αἴσθησιν ἐμπειρία μας αὐτοῦ τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου ἀλλά ἀπό οἱαδήποτε νοητική ἐποπτεία καί δραστηριότητα εἶναι ἀδύνατον νά συλλάβουμε αὐτήν τήν καινήν ζωήν, τήν “ἄλλην βιοτήν”. Ἡ μέλλουσα ἀθανασία καί ζωή δέν νοεῖται ὡς μία αἰώνια “παράταση” τῆς ἐνθαδικῆς, γηḯνης ζωῆς• μιά τέτοια ἀθανασία θά ἦταν μᾶλλον καταδίκη καί κατάρα. « Ἐπ᾿ ἀνθρώπων κατάρα ἐστί τό μή ἀποθανεῖν»  ἔλεγε ὁ Στωϊκός φιλόσοφος Ἐπίκτητος. Ἡ μέλλουσα ζωή, ἐγγύηση καί πρόγευση, τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, θά εἶναι “ἄλλης” ποιότητος ἀπό τήν παροῦσα γηḯνη• θά εἶναι ἄλυπη, ἄφθαρτη, χαρμόσυνη, ἀνακαινισμένη, χωρίς καμμιά σκιά θλίψεως καί πόνου: τελικῶς εἶναι ἀσύλληπτη ἀπό τήν ἀνθρώπινη διάνοια στήν παροῦσα ζωή.

      Τό ἄσμα «Ἆρον κύκλῳ τούς ὀφθαλμούς σου (=ὕψωσε γύρω-γύρω τά μάτια σου), Σιών, καί ἴδε• ἰδού γάρ ἥκασί (=ἔχουν ἔλθει) σοι θεοφεγγεῖς ὡς φωστῆρες ἐκ δυσμῶν καί βορρᾶ καί θαλάσης καί ἑώας (=ἀπό τήν ἀνατολήν) τά τέκνα σου, ἐν σοί εὐλογοῦντα Χριστόν εἰς τούς αἰῶνας», μετάφραση (Γιάννη Σούκη): «Ρίξε τό βλέμμα σου, Σιών, τριγύρω, καί δές• τά τέκνα σου ἔχουν καταφθάσει ἀπό βορρᾶ καί νότο, ἀνατολή καί δύση, καί λάμπουν σάν ἀστέρια φωτεινά ἀπό τό θεῖο φῶς καί τόν Χριστό δοξάζουν στούς αἰῶνες»,  μᾶς δείχνει τό ἀληθινό πνεῦμα τῆς οἰκουμενικότητος καί τῆς παγκοσμιότητος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ὅλοι, ἀσχέτως καταγωγῆς, αἵματος, φυλῆς, πολιτισμοῦ, γλώσσας, πλούτου ἤ φτώχειας, συμμετέχουν λάμποντας μέ θεῖον φῶς, ὅπως λάμπουν οἱ ἀστέρες, στή θεία δόξα τοῦ Χριστοῦ. Οὐδείς ἐθνοφυλετικός ρατσισμός ἤ οἱουδήποτε ποιοῦ διαχωρισμός δύναται νά εἰσχωρήσει στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ – πλήν τοῦ διαχωρισμοῦ τῆς ἁμαρτίας καί τῆς αἱρέσεως φυσικά. Καί ἐδῶ βρίσκεται ὁ ἀληθής οἰκουμενισμός καί ἡ ἀληθής παγκοσμιοποίηση!

       Ἄς δοῦμε καί τόν εἱρμό «Ὁ παῖδας ἐκ καμίνου ρυσάμενος γενόμενος ἄνθρωπος, πάσχει ὡς θνητός καί διά πάθους τό θνητόν ἀφθαρσίας ἐνδύει εὐπρέπειαν ὁ μόνος εὐλογητός τῶν πατέρων Θεός καί ὑπερένδοξος».Μετάφραση (Γιάννη Σούκη): «Αὐτός πού ἔσωσε ἀπό τήν κάμινο τούς παῖδες, ἔγινε ἄνθρωπος καί πάσχει ὡς θνητός, καί μέ τό πάθος του ντύνει τή θνητή μας σάρκα μέ τήν ὡραία στολή τῆς ἀφθαρσίας, ὁ μόνος Θεός τῶν πατέρων μας, ἄξιος νά ὑμνεῖται καί νά δοξάζεται».  Ὁ Θεός Λόγος ὑπῆρχε προαιωνίως θεία ὑπόσταση, ἡ ὁποία ἔφερε τελεία τήν θεία οὐσία, προσέλαβε ἐν χρόνῳ ἀπό τήν Παρθένο ἔμψυχο σάρκα ἀποτελέσας αὐτός ὁ ἴδιος, ἤτοι ἡ θεία ὑπόστασή του, ὑπόσταση τοῦ ἀνθρωπίνου προσλήμματος. Ὅθεν στό Χριστό οὐδεμία ἀνθρωπίνη ὑπόσταση ὑφίστατο. Τό ἀνθρώπινο πρόσλημμα, ἤτοι ἡ ἀνθρώπινη φύση, δέν ἦταν οὔτε φυσικά ἀνυπόστατος, οὔτε αὐθυπόστατος, ἀλλά ἐνυπόστατος ἐν τῇ ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ Λόγου. Μέ ἄλλα λόγια τό πρόσωπον τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐχρημάτισε καί πρόσωπο τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἡ ὁποία δέν εἶχεν ἴδιον πρόσωπο ἄλλο παρά τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ἔτσι ὁ υἱός τοῦ Πατρός δέν εἶναι ἄλλος ἀπό τόν υἱό τῆς Παρθένου, ἀλλά ἕνα καί ταυτόν πρόσωπον. Ἡ θεία καί ἡ ἀνθρωπίνη φύση του ἦσαν μέν ἑτερούσιες ἀλλά ταυτόχρονα ὁμοϋπόστατες• εἶχαν δηλαδή ἀμφότερες ὡς ὑπόσταση καί πρόσωπον τήν ὑπόσταση καί τό πρόσωπον τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ὅπως ἡ ψυχή καί τό σῶμα εἶναι φύσεις ἑτερούσιες ἀλλά ὁμοϋπόστατες, ὁμοίως καί στό Χριστό. Ὁ δεῖνα ἄνθρωπος, π.χ. ὁ Παῦλος, φέρει δύο κεχωρισμένες καί διαφόρους φύσεις, τήν ψυχή καί τό σῶμα• ἀμφότερες ὅμως οἱ φύσεις συναπαρτίζουν ἕνα πρόσωπο, τοῦ Παύλου. Καί τόσο οἱ ψυχικές ὅσο καί οἱ σωματικές λειτουργίες, καίτοι διακριτές ἀποδίδονται στό ἕνα πρόσωπο τοῦ Παύλου. Ἡ ψυχή τοῦ Παύλου λογίζεται καί εὐσεβεῖ καί ὄχι τό σῶμα• ὁμοίως καί τό σῶμα τοῦ Παύλου τέμνεται καί ὄχι ἡ ψυχή• ὅμως σέ ὅλες τίς περιπτώσεις ὁ λογιζόμενος, ὁ εὐσεβῶν καί ὁ τεμνόμενος εἶναι ὁ Παῦλος, διότι αὐτοῦ καί ὄχι ἄλλου εἶναι ἡ ψυχή καί τό σῶμα. Ἔτσι καί στό Χριστό ἡ θεία φύση μέ τίς ἐνέργειές της, καίτοι διακριτή τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, καί ἡ ἀνθρώπινη φύση μέ τίς ἐνέργειες, καίτοι ἑνωμένη μέ τή θεία φύση χωρίς σύμφυρση τῶν δύο φύσεων, ὑφίσταντο στό ἕνα πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ. Πρέπει να σημειωθεῖ βέβαια ὅτι οἱ δύο φύσεις, ἑνωμένες καθ᾿ ὑπόστασιν, ἦσαν διακριτές μεταξύ των, ἀλλά ἀχώριστες χωρίς φυρμό καί σύγχυση. Ἔτσι ὁ Χριστός κατά μέν τήν θεότητα ἦταν ἄκτιστος, ἄϋλος, ἀόρατος, ἀψηλάφητος καί ἀπαθής, ἀσχημάτιστος, ἄποιος, ἄποσος κ.λ.π. κατά δέ τήν ἀνθρωπότητα ἦταν κτιστός, ὑλικός, ὁρατός, ψηλαφητός, ὑποκείμενος στά ἀδιάβλητα πάθη, ἐσχηματισμένος μέ ὅλα τά ἀνθρώπινα συμβεβηκότα. Καί ὅταν ἔπασχε ἔπασχε ἡ ἀνθρώπινη φύση του, ἐνῶ ἡ θεία φύση παρέμενε ἀπαθής. Ἐραπίζετο, ἐνεπτύετο, ἐκολαφίζετο, ἐσταυροῦτο καί ἀπέθνησκε ἡ ἀνθρώπινη φύση, χωρίς νά ὑφίσταται τίποτα ἀπό αὐτά ἡ θεία φύση, οὖσα φύσει ἀπαθής. Ὅμως καί εἶναι ἀξιοσημείωτο νά τονισθεῖ ὅτι, λόγῳ τοῦ ὅτι δέν ὑπῆρχε καμμία ἀνθρωπίνη ὑπόσταση στό Χριστό, ὁ πάσχων, ὁ ραπιζόμενος, ὁ ἐμπτυόμενος, ὁ κολαφιζόμενος, ὁ σταυρούμενος καί ὁ ἀποθνήσκων ἦταν ὁ Θεός Λόγος κατά τήν ἀνθρωπότητα βέβαια. Διότι ἡ ἀνθρωπότητα πού ὑπέμεινε τά πάθη αὐτά ἦταν ἰδική του καί ὄχι ἄλλου τινός. Τό ἀνθρώπινο πρόσλημμα δέν ἦταν αὐθυπόστατο ἀλλά ὑπέστη ἐν τῇ ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ Λόγου, καί σ᾿ αὐτή τή θεία ὑπόσταση ἀποδίδονταν τά πάθη του. Ὅθεν ὁ Δαμασκηνός σημειώνει ὅτι «χρή οὖν τά μέν ὑψηλά νέμειν τῇ θεότητι αὐτοῦ, τά δέ ταπεινά τῇ ἀνθρωπότητι αὐτοῦ, καί ταῦτα δέ καί κἀκεῖνα τῇ μιᾷ ὑποστάσει».  Ἔτσι στόν Χριστό, στήν ὑπόσταση/πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ κατηγοροῦνται τόσο οἱ θεῖες ὅσο καί οἱ ἀνθρώπινες ἰδιότητες. Παράδειγμα ἄς φέρουμε τό Ἀντίφωνον τῆς Μ. Παρασκευῆς: «Σήμερον κρεμᾶται ἐπί ξύλου (ἀνθρώπινη ἰδιότητα) ὁ ἐν ὕδασι τήν γῆν κρεμάσας (θεία ἰδιότητα). Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται (ἀνθρώπινη ἰδιότητα)  ὁ τῶν ἀγγέλων Βασιλεύς (θεία ἰδιότητα).  Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται (ἀνθρώπινη ἰδιότητα)  ὁ περιβάλλων τόν οὐρανόν ἐν νεφέλαις (θεία ἰδιότητα)....»

  Στό ἄσμα «Πάτερ παντοκράτορ καί Λόγε καί Πνεῦμα, τρισίν ἑνιζομένη ἐν ὑποστάσεσι φύσις, ὑπερούσιε καί ὑπέρθεε, εἰς σέ βεβαπτίσμεθα καί σέ εὐλογοῦμεν εἰς πάντας τούς αἰῶνας», μετάφραση (Γιάννη Σούκη): «Πατέρα παντοδύναμε, Λόγε καί Πνεῦμα, τρεῖς ὑποστάσεις σέ μία φύση ἑνωμένες, τέλειες στήν Θεότητα καί στήν οὐσία, σέ σένα βαπτιστήκαμε καί στούς αἰῶνες σέ δοξάζουμε»,  ἔχουμε τό μυστήριον τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἡ Ἁγία Τριάς εἶναι φύσις ἑνιζομένη ἐν τρισίν ὑποστάσεσι.Τό ρῆμα ἑνίζομαι σημαίνει κατά τό Liddel-Scott γίνομαι ἕν. Στόν ἐνεργ. τύπο ἑνίζω σημαίνει πάλι κατά τό Liddel-Scott παραδέχομαι τήν ἑνότητα τοῦ σύμπαντος, ἀποφαίνομαι ὅτι τό πᾶν εἶναι μία φύσις. Ἔτσι στά Μετά τά φυσικά 986 b 25 ὁ Ἀριστοτέλης γράφει «Ξενοφάνης δέ πρῶτος τούτων ἑνίσας». Μετάφραση (Κωνσταντίνου Γεωργούλη): «Ὁ Ξενοφάνης ὅμως πρῶτος ἀπ᾿ αὐτούς φάνηκε ὀπαδός τοῦ ἑνισμοῦ».  Ὁ Jonathan Barnes μεταφράζει: «while Xenophanes, the first of this school of moninsts».  Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γράφει: «Ἡ τριάς πάλιν ἑνίζεται» (Ἡ κατά λέξιν μετάφραση εἶναι: «Ἡ τριάς πού γίνεται ἕνα»). Θεωροῦμε πώς ὁ ἱερός Δαμασκηνός τό φύσις ἑνιζομένη παραλαμβάνει ἀπό τό μόλις ἀνωτέρω ἀναφερθέν χωρίο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τριάς ἑνιζομένη. Ὁ χριστιανικός Θεός εἶναι μία φύση/οὐσία σέ τρεῖς ὑποστάσεις/πρόσωπα. Στόν Χριστιανισμό καί ἡ θεότητα καί ἡ Ἐκκλησία καί ἡ ἀνθρωπότητα, ἡ ἀνθρώπινη φύση, ἔχουν τριαδικό χαρακτῆρα. Ὅπως ὁ Τριαδικός Θεός εἶναι Νοῦς, Λόγος, Πνεῦμα ἔτσι καί ἡ ἀνθρώπινη ψυχή ἔχει νοῦ, λόγο καί πνεῦμα. Ἡ διαφορά εἶναι ὅτι στήν Τριαδική Θεότητα ὁ Νοῦς, ὁ Λόγος καί τό Πνεῦμα εἶναι ἰδιαίτερες ὑποστάσεις, ἰδιαίτερα πρόσωπα, ἐνῶ στήν ἀνθρώπινη ψυχή εἶναι ψιλές δυνάμεις της. Πάντως τόσο ἡ Θεότητα, ὅσο καί ἡ ἀνθρώπινη φύση ἔχουν τριαδική δομή καί χαρακτῆρα καί αὐτό ἀποτελεῖ ἰδιαίτατο γνώρισμα τῆς χριστιανικῆς θεολογίας καί ἀνθρωπολογίας καί δέν ἀπαντοῦν σέ καμμία ἄλλη θρησκεία ἤ φιλοσοφία. Κατά τόν ἅγιο Ἰουστῖνο Πόποβιτς «Ἡ Τριαδικότης εἶναι τό μέτρον τῆς ἐκκλησιαστικότητος, ἡ σφραγίς καί ὁ χαρακτήρ αὐτῆς.Ὅ,τι δέν ἔχει αὐτόν τόν χαρακτῆρα καί αὐτήν τήν σφραγῖδα, δέν εἶναι οὔτε ἐκκλησιαστικόν, οὔτε χριστιανικόν, οὔτε εὐαγγελικόν. Διότι χριστιανικόν καί εὐαγγελικόν καί ἐκκλησιαστικόν εἶναι ἐκεῖνο μόνο, τό ὁποῖον προέρχεται ἀπό τήν Ἁγίαν Τριάδα, καί ὑπάρχει ἐν τῇ Ἁγίᾳ Τριάδι καί βασίζεται ἐπί τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἡ πρωταρχική τριαδικότης εὑρίσκεται εἰς τήν ἰδίαν τήν φύσιν μας, διότι ἐδόθη εἰς τήν ψυχήν μας ὅταν αὐτή ἐδημιουργήθη κατ᾿ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, τῆς Ἁγίας Τριάδος. Μετά δέ εἰς τήν Ἐκκλησίαν ἐδόθη εἰς τούς ἀνθρώπους ὅλη ἡ Ἁγία Τριάς, ὥστε νά δύναται ἡ Ἐκκλησία νά τριαδοποιήσῃ αὐτούς, ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατόν εἰς τήν τριαδοειδῆ ἀνθρωπίνην φύσιν. Αὐτή ἡ κατά χάριν τριαδοποίησις, ἡ ὁποία εἶναι ὁ σκοπός κάθε ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, δέν εἶναι κάτι τό ἐξωτερικόν διά τό ἀνθρώπινον ὄν, ἀλλ᾿ ἡ ἐσωτάτη ἀπαίτησις καί ἀνάγκη τῆς τριαδοειδοῦς ἀνθρωπίνης ψυχῆς, τό πλέον φυσικόν νόημά της, ἡ μεγίστη ἀξία της». 

Φώτιος Σχοινᾶς

Add comment
  • No comments found
Mοιραστείτε αυτό το άρθρο

SFbBox by psdtohtmlcenter.com