Νίκος Μαυρίδης

Η σύσταση της  Κυβέρνησης Τσίπρα απέδειξε ότι στην ουσία η Αριστερά μπορεί να κυβερνήσει μόνο ως Κέντρο, ως «Αιώνια Ρώμη» ενός «Αιώνιου ΠΑΣΟΚ» και το έτι χειρότερον συμπέρασμα της νεώτερης ελληνικής πολιτικής ιστορίας: στην οιονεί μετανεωτερική Ελλάδα μόνον ένα κάποιο ΠΑΣΟΚ μπορεί να κυβερνήσει. Αυτή ήταν και η πεμπτουσία της πολιτικής κίνησης του Καραμανλή του Νεωτέρου: να αγάγει την πεπαλαιωμένη νεωτερική Δεξιά σε μετανεωτερικο Δεξιό ΠΑΣΟΚ, να αποδείξει την αυθεντική συνέχεια της δεξιάς πτέρυγας ή μεθερμηνείας του βενιζελισμού.

 Στην διεθνή κονίστρα της «Κρίσης», παράλληλα με τα προαναφερθέντα, η Δεξιά της Γερμανίας εμφάνισε το γερμανικό έθνος ως την αμόλευτη οπισθοφυλακή του «ανολοκλήρωτου προτάγματος της Νεωτερικότητας», κατά την γνωστή αποστροφή του Γιούργκεν Χάμπερμας. Η επιμονή στην δημοσιονομική πειθαρχία, η λιτότητα, οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί ή τα πλεονάσματα εναντιώνονταν στον αναρχικό καπιταλισμό της Αμερικής, στην άμετρη ανακύκληση της χρηματιστικής οικονομίας, στην γέννηση της υπεραξίας εκ του μηδενός, διά της σύλληψης μιας κάποιας κεφαλαιοκρατικής αντιύλης, επίνοια του περιβόητου Γκρίνσπαν.

Και ενώ υπό το πρίσμα της εσωτερικής εθνικής συγκρότησης η Γερμανία προέβαλε ως το μοναδικό νεωτερικό, οικονομικό μοντέλο του δυτικού κόσμου, η γενικότερη δομή της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης ήταν μετανεωτερική και η σχέση των νοτίων χωρών της Ευρώπης με τις βόρειες ιδιαίτατα μεταμοντέρνα. Οι νότιες χώρες λειτουργούσαν ως μετανεωτερικά αμερικανοτραφή παζάρια. Η αυτάρκεια των εθνικών κοινωνιών είχε υπονομευθεί καιρίως από την διείσδυση - εξόχως κατά την δεκαετία του 90΄ - του αμερικανικού οικονομικού και πολιτιστικού νεοφιλελευθερισμού. Τον οικονομικό νεοφιλελευθερισμό τον είχε αναλάβει η φιλελεύθερη Δεξιά, τον πολιτιστικό νεοφιλελευθερισμό η Νέα Αριστερά. Επίσης η γεωπολιτική και στρατιωτική πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ έναντι της Γερμανίας υπήγε εις το διηνεκές  την Γερμανία σε μία ιδιότυπη μετανεωτερική σχέση εξάρτησης με τον Αμερικανό εταίρο .

Έτσι η υπαρκτή ή φαινόμενη σύγκρουση της Γερμανίας με την Αμερική κατά την διάρκεια της «Κρίσης»  περιέχει εξ ορισμού θανάσιμες αντιφάσεις. Η επιβολή της λιτότητας από την πλευρά της Γερμανίας επιχειρεί στην ουσία να απολακτίσει το αμερικανικό μοντέλο από  την Ευρώπη, καθιστώντας τις νότιες χώρες εκ νέου νεωτερικές, αλλά η προοπτική αυτή προώρισται, αργά ή γρήγορα να αυτονομήσει τις χώρες αυτές από το άρμα της Γερμανίας. Εξ ου και η περίφημη συζήτηση για το «πρωτογενές πλεόνασμα» κατά την διάρκεια της διακυβέρνησης Σαμαρά. Επίσης η πρόσφατη υποστήριξη των ΗΠΑ προς την κυβέρνηση Τσίπρα φαίνεται να αποσκοπεί - πέραν των άλλων μειζόνων γεωπολιτικών βλέψεων - στην διατήρηση της ευρωπαϊκής δομής, υπό τον αρχικό σχεδιασμό των προηγούμενων δεκαετιών, από την κατεξοχήν μετανεωτερική Υπερδύναμη.

Οι ΗΠΑ εγκαλούν την Γερμανία ως προς μια καίρια αντίφασή της: η προσπάθεια της Γερμανίας να μετασχηματίσει την οικονομία της Ελλάδας και εν γένει των «Νοτίων» με νεωτερικά κριτήρια υπονομεύεται από το ίδιο το στοιχείο της γερμανικής πατρωνίας. Για να επιτευχθούν πλεονάσματα και παραγωγικότητα η Ελλάδα χρειάζεται να διαθέτει υψηλό βαθμό αυτονομίας.

Αλλά η νεωτερική αυτονομία προϋποθέτει απελεύθερωση της Ελλάδας από τον ασφυγκτικό εναγκαλισμό της Γερμανίας. Η Αμερική υποδεικνύει στην Γερμανία ότι η μετανεωτερική υφή της ελληνικής οικονομίας και εν γένει της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η πλέον συμφέρουσα τόσο για την Αμερική όσο και για την Γερμανία. Μια νεωτερική Ευρώπη θα έμοιαζε με την χαλαρή δομή των BRICS, οικονομικές «Μονάδες» τύπου Λάιμπνιτς, που εκτείνονται αλματικά προς το μέλλον, δίκην κάποιου μυστικισμού της ανάπτυξης. Μια τέτοια δομή θα σήμαινε και το τέλος της πρόσβασης των ΗΠΑ και της Γερμανίας στο εσωτερικό του οικονομικού και κοινωνικού επιστητού των επιμέρους χωρών που απαρτίζουν την ευρωπαϊκή οικογένεια.

Κοντολογίς: η Γερμανία, παρά τους λεονταρισμούς προβάλλει ως μία κατά φαντασίαν νεωτερική χώρα, ενώ η Αμερική φιγουράρει ακόμη ως πιονιέρος του απειροστικού μετανεωτερικού φαντασιακού, ήγουν του  θεμελιώδους ψυχικού πυρήνα του σύγχρονου ανθρώπου. Παρά ταύτα, η αντίφαση του ίδιου του μετανεωτερικού κόσμου δίνει στην Γερμανία μια κάποια προοπτική για το εγγύς μέλλον, καθώς το θεμελιώδες ερώτημα της Παγκοσμίωσης είναι η κατεύθυνση της Ιστορίας εντός της εκτεινόμενης προς το άπειρο λυσιτέλειάς της. Η προοπτική του «Τέλους της ιστορίας»  φαίνεται να έχει δυο μονοπάτια: η μία προοπτική είναι αυτή που ακολουθεί κάθε μεγάλος πολιτισμός στην παρακμή του, η καταφυγή προς το παρελθόν. Ως εκ τούτου η Γερμανία δείχνει να καταφεύγει στο νεωτερικό της παρελθόν και η λύση προς ώρας δείχνει γλυκιά, νοσταλγική, επιτυχημένη μέσα στην τόσο αγαπημένη αυταρχικότητα του Γερμανού. Η άλλη όμως προοπτική της μετανεωτερικότητας είναι η αμερικανική φυγή προς το μέλλον και το άνοιγμα αυτής της ατλαντικής Δύσης προς την Ανατολή. Οι δύο προοπτικές μοιάζουν με αυτές που διέθετε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία στο χείλος της πτώσης της. Η Γερμανία επιλέγει ως φαίνεται μια δεύτερη Αναγέννηση, η Αμερική το «Σαρίκι».

Οι μόνες χώρες που δύνανται πλέον να επέχουν ρόλο νεωτερικής κοινωνίας και οικονομίας είναι αυτές των «Αναδυόμενων Αγορών». Καίτοι εκτός δυτικού κόσμου - η εντός εκτός και επι ταυτά αυτού, στην περίπτωση της Ρωσίας - οι BRICS διαθέτουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά των νεωτερικών πολιτισμών του παρελθόντος: ισορροπία πόλης και κοινότητας της γης,  πατριαρχικά δομημένη επαρχία, στωική – συντηρητική, ασκητική - θρησκευτική Ρώμη, τεράστιες παραγωγικές μάζες, υπερπροσδιοριστικός πρωτογενής τομέας, αυταρχικό, συγκεντρωτικό κράτος και συν τοις άλλοις, στο πολιτιστικό πεδίο, δίψα για τα  πνευματικά και τεχνολογικά επιτεύγματα του νεωτερικού κόσμου, εν άλλαις λέξεσιν μια Ανατολική Δύση στα ντουζένια της.

Υπ’αυτό το συντακτικό ανάλυσης, η μετανεωτερική Ελλάδα φαίνεται για πρώτη φορά να οδηγείται, διά της τεθλασμένης, σε μια ιστορική σύνθεση που, ακόμη και αν αργήσει να φανεί, φαίνεται αναπόφευγκτη στην εσωτερική θέαση της Ιστορίας της και την αδιόρατη πρόνοια της ερμηνευτικής της. Πέραν της διαμάχης Σπάρτης- Αθηνών, Ιώνων-Δωριέων, Δημοκρατικών – Ολιγαρχικών (με ολιγόζωη παρένθεση την τυρρανία), Δεξιάς – Αριστεράς, Προοδευτικών και Συντηρητικών, ο Μακεδονισμός πέπρωται να συνθέσει τα τραγικά διεστώτα: με εφαλτήριο την πολιτική θεολογία της Εκκοσμίκευσης, βαρίδια του δωρικού Γερμανού ή του ΙωνοΡωμαίου αλλά και βιβλικού Αμερικανού εκτινάσσει πάλι τον Ελληνισμό  προς ανατολάς, στην νεόφυτη μεταφυσική του Ιερού που απεργάζεται η φιλελεύθερη Ανατολή της Παγκοσμίωσης.

1 Όπου οι διαφορές μοιάζουν εντυπωσιακά με την γνωστή διάκριση σε   «Δεξιούς» και «Αριστερούς» Εγελιανούς.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό  ῾Manifesto῾  τχ 40, Φεβρουάριος 2014.

Add comment
  • No comments found
Mοιραστείτε αυτό το άρθρο

SFbBox by psdtohtmlcenter.com